زعفران


زعفران

زعفران چیست ؟

زعفرانSaffron گیاهی کوچک و چند ساله به ارتفاع ۱۰ تا ۳۰ سانتی متر است. از وسط پیاز و یا قاعده ساقه، تعدادی برگ باریک و دراز خارج می شوند. از وسط برگ ها، ساقه گلدار خارج شده که به یک تا سه گل منتهی می شود. گل ها دارای ۶ گلبرگ بنفش رنگ هستند که ممکن است در بعضی واریته ها به رنگ گلی یا ارغوانی باشند. گل ها دارای ۳ پرچم و یک مادگی منتهی به کلاله سه شاخه به رنگ قرمز متمایل به نارنجی است. قسمت مورد استفاده این گیاه، انتهای خامه و کلاله سه شاخه است که به نام زعفران Saffron مشهور است. ساقه زیر زمینی آن از دو پیاز تشکیل می شود . این پیازها سخت و مدور و گوشتدار و پوشیده از غشاء های نازک قهوه ای رنگ می باشد . این گیاه دارای بویی قوی و طعم تلخ می باشد.
انواع زعفران Saffron دو نوع مرغوب و نا مرغوب دارد. نوع خیلی مرغوب آن از قسمت کلاله گل یعنی قسمت انتهایی خامه به دست می آید و میله خامه ، نوع درجه دو و نا مرغوب را تشکیل می دهد .
کاشت زعفران Saffron در ایران به ویژه در شهرستان های زاوه، تربت حیدریه، تایباد، باخرز، گناباد و بجستان در استان خراسان رضوی و شهرستان های قائنات، فردوس، سرایان و بیرجند در استان خراسان جنوبی و به تازگی در استان های فارس و کرمان و لرستان و قزوین (الموت) رواج دارد. جالب است بدانید جنوب خراسان بهترین منطقه کشت زعفرانهای مرغوب در تمام دنیا می باشد.
برداشت زعفران Saffron بدین ترتیب است که قسمت کلاله هر گل را بر میدارند و بین کاغذ قرار می دهند تا خشک شود و سپس بسته بندی می کنند . استاندارد زعفران که در فرانسه صورت گرفته است اعلام می دارد که باید 50 عدد از الیاف آن بیشتر از0/277 گرم وزن داشته باشد و در صد رطوبت آن 13 درصد باشد . همچنین هر میلی گرم آن باید بتواند 700 سانتیمتر مکعب آب را بطور محسوس رنگی کند .

تاریخچه کاشت زعفران در ایران History cultivation of saffron in Iran

ایرانیان ضمن صدور زعفران Saffron به بسیاری از نقاط جهان باستان، خواص آن را به یونانی ها، رومی ها، چینی ها و اقوام سامی از جمله عرب ها معرفی کردند و شیوه زراعت آن را در سده های اول تا چهارم هجری به امت های اسلامی اطراف مدیترانه آموختند. به این ترتیب که نخستین زعفران کاری به وسیله ایرانیان تبعید شده توسط معاویه در نواحی شام دایر شد، سپس کاشت آن در شمال آفریقا و اندلس (اسپانیای اسلامی) و صقلیه (سیسیل) رواج یافت و اقوام ایرانی همچون رستمیان و بنوطبری در انتقال فرهنگ زعفران کاری مؤثر بودند. مستندات تاریخی تاریخچه این گیاه بیانگر این واقعیت است که ایرانیان از روزگاران کهن به زر و زعفران علاقه و توجهی زیاد داشته اند، به طوری که در جشن ها و سرور ها و مجالس بزم و نشاط مانند عروسی ها و اعیاد، یا استقبال از بزرگان و زائران، آن ها را نثار قدم ها می کردند. در برپایی با شکوه تر این گونه آئین ها، ضمن آذین بندی و آینه بندان، سکه های زرین و سیمین را به همراه این گیاه و گل و نقل بر سر عروس و داماد یا شخصیت های مورد نظر و گاهی همه حاضران در این گونه مراسم می ریختند. در برخی از مراسم زعفران را به تنهایی یا همراه با مشک و عنبر و عود دود می کردند و گلاب می پاشیدند. در عصر هخامنشیان نیز زعفران برای تزئین گرده های نان و معطر کردن خوراک ها به کار می رفته است. در دوره پارت ها زعفران ایران به یونان و روم فرستاده می شد، بعداً چین هم از مشتریان زعفران ایران شد. در عصر ساسانیان کاشت زعفران در قم نیز رایج شد و مرغوبیت محصول آنها شهرت یافت. در همان روزگار زعفران در پرداخت کاغذهای گران قیمت کاربرد پیدا کرد، اما پیشتر از آن محلول زعفران به عنوان مرکب تحریر استفاده می شد و تا قرن ها بعد در ترکیب مرکب های تحریر مرغوب به کار می رفته است.

خواص دارویی زعفران The healing properties of saffron

زعفرانSaffron از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است و دارای خواص درمانی بسیاری می باشد. در این میان مهمترین خاصیت زعفران که از قدیم الایام از آن به عنوان چاشنی هم استفاده می شده درمان افسردگی می باشد. در ادامه به خواص گیاه چاشنی زعفران اشاره می کنیم:
• خوردن چای این گیاه معطر باعث هضم غذا می شود
• اثر مسکن درد دارد
• قاعده آور است.
• باعث تحریک اعصاب می شود.
• برای رفع خشکی پوست موثر است.
• خون ساز است و گردش خون را آسان می سازد.
• مصرف زعفران خونریزی های بعد از زایمان را از بین می برد.
• قوای جنسی را تقویت می کند.
• منبع عالی مواد معدنی مانند مس، پتاسیم، کلسیم، منگنز، آهن، سلنیم و روی است.
• پتاسیم ترکیب مهم سلول و مایعات بدن است که در کنترل ضربان قلب و فشار خون موثر است.
• آهن موجود در آن، تعداد گلبول های قرمز بدن را افزایش می دهد.
• کبد را تصفیه و قوی می سازد.
• سرفه را رفع و اثر مفید روی درمان برونشیت دارد.
• کلیه و مثانه را پاک می کند.
• آرام بخش و خواب آور است.
• ترکیب های موجود در آن، باعث کاهش کلسترول و تری گلیسیرید می شود.
• کاروتنوئید موجود در آن اکسیژن رسانی به ریه را بهبود می بخشد.
• مصرف این گیاه معطر، مانع از بروز تومور پوست می شود و در بهبود آرتریت موثر است.
• مالیدن زعفران روی لثه، درد و التهاب دهان و زبان را کاهش می دهد.
• از تصلب شرایین پیشگیری می کند.
• ضد تشنج است.
• گاز معده را برطرف می کند.
• ادرار آور است.
• نشاط بخش و شادی آور می باشد.

مضرات زعفران Disadvantages of saffron

همان طور که می دانید هر ماده و گیاه مفید هم در دارای خطرات و مضراتی است، که در مصرف آن باید مراقب بود و جوانب احتیاط را رعایت کرد. در ادامه برخی از مضرات مصرف این گیاه خوش بو و خوش رنگ و لعاب که یکی از چاشنی های اصلی خوراک های ایرانی می باشد، را یاد آور می شویم:
• مصرف بیش از حد آن در دوران قاعدگی، میزان اضطراب را افزایش می دهد.
• مصرف زیاد آن باعث تغییر رنگ پوست می شود.
• به علت دارا بودن طبیعت گرم ممکن است منجر به اسهال، از دست دادن آب بدن و ترشح خون از طریق ادرار شود.
• مصرف آن به زنان باردار توصیه نمی شود زیرا می تواند باعث سقط جنین گردد.

اگر می خواهید زعفرانی که از هایپر مارکت ها خریداری می کنید کاملا بهداشتی باشد بهتر است از برند های معروف آن خرید نمایید و برای داشتم طول عمر بیشتر آن را در جای خشک و دور از نور مستقیم خورشید نگه داری نمایید. نکته دیگری که باید بدانید این است که هنگام استفاده از آن ابتدا بسابیدش و سپس آن را در آب یخ بریزید تا رنگ بیشتری پس بدهد. این روش باعث بهبود رنگ حاصله نسبت به زمانی که آن را دم می کنید می باشد.
زعفرانقیمت های گوناگونی دارد که این امر وابسته به محل کشت آن و همچنین نوع مرغوب و غیر مرغوبش می باشد. همچنین عوامل و دلالان فروش زعفران هم بر این مسئله بسیار تاثیر گذارند.