صنایع دستی


صنایع دستی

صنایع دستی Handicrafts

صنایع دستیHandicraft چیست؟ آیا در ایران فروشگاه صنایع دستی اینترنتی داریم ؟ آیا در دنیا روز خاصی مرتبط به صنایع دستی موجود است ؟ انواع مهم صنایع دستی کدامند؟ اگر تا به حال به فکر این قبیل سوالات برخورده اید یا بفکر آموزش صنایع دستی بوده اید با ما در ادامه مطلب همراه باشید.
صنایع دستیHandicraft نوعی کار است که در آن لوازم تزئینی و کاربردی تنها با استفاده از دست یا ابزار ساده ساخته می‌شود. استادکاری مخصوص هر یک از صنایع دستی مهم‌ترین ملاک است. صنایع دستی اغلب از لحاظ فرهنگی و یا مذهبی فوق العاده هستند. لوازمی که بصورت تولید انبوه و یا با ماشین آلات مختلف ساخته می‌شوند جزء صنایع دستی نیستند. آنچه که صنایع دستی Handicrafts را از هنر کاردستی جدا می کند، هدف از ساخته آنهاست. صنایع دستی لوازمی هستند که قرار است مورد استفاده قرار گرفته و کهنه، پوسیده و غیره شوند. موارد استفاده صنایع دستی بیش از یک تزئین ساده‌ است. صنایع دستی اغلب کارهای فرهنگی تلقی می‌شوند زیرا صنایع دستی به عنوان قسمتی از ملزومات زندگی روزمره است. درحالی که هنر و کاردستی بیشتر یک سرگرمی گونه و یک ارائه بی نقص از یک تکنیک خلاقیت است. صنایع دستیHandicrafts یکی از ارزنده ترین دارایی های ما ایرانیان است. میراثی فرهنگی که نشان صنایع دستی در تمام شهرهای این سرزمین وجود دارد و صنایع دستی حد و مرز جغرافیایی ندارد. در همدان، یزد، تبریز، کرمان، نیشابور، اصفهان و دیگر شهرهای کشور نمونه های مختلف صنایع دستی را می توانید ببینید. اما شهرها از هم فاصله دارند و نمی توان همیشه به آن ها برای خرید صنایع دستی سفر کرد.
۱۰ ژوئن روز جهانی صنایع دستی Handicrafts است. در ایران سازمان میراث فرهنگی متولی ایجاد و تشکیل سازمان صنایع دستی می‌باشد. در حال حاضر پایتخت صنایع دستی ایران شهر اصفهان می باشد.

صنایع دستی Handicrafts معروف ایرانی

صنایع دستیگلیم، صنایع دستی فرش، صنایع دستی گبه، صنایع دستی قلمزنی، صنایع دستی شیشه گری، صنایع دستی منبت کاری، صنایع دستی مینا کاری، صنایع دستی سفال، صنایع دستی چوب

ویژگی های صنایع دستی Handicrafts

باتوجه به تعریفی که در بالا از صنایع دستی ارائه شد می توان چند ویژگی عمده را برای صنایع دستی در نظر گرفت:
• امکان تامین قسمت عمده مواد اولیه صنایع دستی Handicrafts از منابع داخلی، بطور مثال صنایع دستی معرق کاری با استفاده از چوب درختان مختلف ساخته می شود. اما گاهی برای زیبایی بیشتر صنایع دستی از قطعات صدف، استخوان و عاج در تزیین صنایع دستی استفاده می شود. تامین چوب بعنوان ماده اصلی و عمده صنایع دستی در داخل ایران به راحتی امکان پذیر است اما عاج را لزوما باید از کشورهای دیگر تهیه کرد. ولی این دلیل نمی شود که به دلیل استفاده از قطعات عاج در صنایع دستی معرق آن را متعلق به ایران ندانیم.
• انجام قسمتی از مراحل اساسی تولید صنایع دستی Handicrafts بوسیله دست و ابزار دستی. برای تولید هریک از فراورده های صنایع دستی مراحل گوناگونی طی می شود، ولی انجام همه این مراحل صنایع دستی بوسیله دست و ابزارهای دستی الزامی نیست. اگر تنها ۵۰% از مراحل اساسی کار صنایع دستی بوسیله دست و ابزارهای دستی انجام شود، محصول تولید شده جز صنایع دستی به حساب می اید.
• استفاده از پیشرفت زمانه در تولید صنایع دستی Handicrafts محدود به زمان ما نیست. چنانچه گذشتگان با اختراع چرخ سفالگری آن را رد نکرده و برای گذر از مرحله تولیدات خام دستانه صنایع دستی و تولید سفال هایی زیباتر و بادوام تر از آن بهره بردند. امروزه درتولید صنایع دستی چوبی مثل خاتم، معرق و منبت در مراحل اولیه، آماده سازی چوب مورد نظر صنایع دستی با استفاده از اره برقی صورت می گیرد. اما سایر مراحل صنایع دستی با استفاده از دست ابزارهای دستی تولید می شود.
• تاثیر اندیشه خلاق انسان در تولید و شکل بخشیدن به محصولات صنایع دستی Handicrafts و امکان ایجاد تنوع و پیاده کردن طرح های مختلف در مرحله ساخت صنایع دستی .
• داشتن بار فرهنگی در صنایع دستی Handicrafts با استفاه از طرح های اصیل و بومی و سنتی به نحوی که صنایع دستی معرف فرهنگ، هنر و تمدن آن کشور باشد.
• همانند و شبیه نبودن صنایع دستی Handicrafts از آنجا که محصولات صنایع دستی با استفاده از دست و نیز حتی یک محصول مشابه توسط چند تن تولید می شود نمی توان چن محصولات ماشینی یکسانی کامل را در صنایع دستی مشاهده کرد.
• بی نیازی به سرمایه گذاری زیاد برای تولید صنایع دستی Handicrafts در مقایسه با سایر صنایع.
• بالا بودن ارزش افزوده صنایع دستی در مقایسه با صنایع دیگر.
• امکان ایجاد و توسعه صنایع دستی در مناطق مختلف شهری، روستایی و حتی جوامع عشایری.
• ساخت صنایع دستی Handicrafts از آن جهت که نیاز به تجهیزات کم دارد و بنابراین به راحتی صنایع دستی با استفاده از دست و یا ابزارهای دستی امکان پذیر است، صنایع دستی فضای زیادی نخواسته و لذا صنایع دستی به راحتی قابلیت استقرار در فضاهای ذکر شده را داراست.

طبقه بندی صنایع دستی Handicrafts

در زمینه طبقه بندی صنایع دستی باید گفت كه این طبقه بندی صنایع دستی به صورت های مختلف از جمله براساس مواد اولیه ی مصرفی صنایع دستی یا شیوه و روش ساخت صنایع دستی می تواند صورت پذیرد. در اینجا طبقه بندی انجام شده صنایع دستی Handicrafts توسط كارشناسان سازمان صنایع دستی ایران كه به طور عمده بر مبنای روش و تكنیك ساخت صنایع دستی به عمل آمده است، ذكر می شود:
1- بافته های داری: صنایع دستی بافت كه به كمك دارهای افقی یا عمودی مستقر در زمین در زمان بافت و تولید می شود.
2- دستبافی (نساجی سنتی): صنایع دستی كه به كمك دستگاه های ساده و سنتی تولید می گردد.
3- بافتنی: صنایع دستی بافت كه با كمك میل، قلاب و نظیر آن و با الیاف طبیعی تولید می شود.
4- روكاری (رودوزی): صنایع دستی كه از طریق دوختن نقوش سنتی بر روی پارچه های بدون نقش و یا كشیدن قسمتی از نخ های تار و پود به وجود می آید.
5- چاپ های سنتی: صنایع دستی پارچه ای كه به وسیله قلم مو، مهر و نظایر آن رنگ آمیزی شده و نقشمی پذیرد.
6- نمدمالی: صنایع دستی Handicrafts كه بر اثر درگیری و متراكم نمودن پشم و كرك در شرایط فنی مناسب از طریق ورز دادن تهیه می شوند.
7- سفالگری و سرامیك سازی : صنایع دستی كه با استفاده از گِل رُس و همچنین گِل حاصله از سنگ كوارتز و خاك كائولن، به كمك دست و چرخ سفالگری ساخته و سپس پخته می شود.
8- شیشه گری: صنایع دستی را كه از طریق شكل دادن مواد معدنی ذوب شده نظیر سیلیس و خرده شیشه كه با تركیبی از این دو و با استفاده از روش دمیدن توسط لوله ی مخصوص و با به كارگیری ابزار دستی شامل انبر، قیچی و غیره حاصل می شود.
9- تولید فراورده های پوست و چرم: صنایع دستی كه با استفاده از پوست و چرم دباغی شده به شیوه سنتی تولید می گردد.
10- ساخت محصولات فلزی وآلیاژ: صنایع دستی Handicrafts كه به شیوه سنتی و با استفاده از ابزار دستی و انواع فلزات (مس، نقره، طلا و آهن) و انواع آلیاژها (برنج و ورشو) تولید می گردد نظیر انواع ظروف خانگی، چاقو، قندشكن، قلم تراش، قفل و ... جزء این گروه می باشند.
11- قلمزنی، مشبك كاری، حكاكی روی فلزات و آلیاژها: صنایع دستی است كه طی آن طرح ها و نقوش سنتی با استفاده از قلم، چكش و سایر ابزار دستی بر روی اشیاء ساخته شده از فلز با آلیاژ شكل می گیرد.
12- سنگتراشی ، حكاكی روی سنگ و معرق سنگ: صنایع دستی كه مواد اولیه اصلی آن را انواع سنگ ها نظیر فیروزه، مرمر، یشم، سنگ سیاه، سنگ سفید(آلاباستر) و ... تشكیل می دهد و به كمك ابزار و وسایل مختلف تراشیده یا حكاكی می شود.
13- خراطی چوب:خراطی، شیوه ای از تولید صنایع دستی است كه طی آن و توسط ابزار و وسایل مختلف و به طور عمده به وسیله دستگاه خراطی، اشیائی نظیر انواع قلیان، گهواره، پایه آباژور و ظروف مختلف ساخته و پرداخته می شود.
14- ریزه كاری و نازك كاری صنایع دستی چوبی: نوعی از صنایع دستی است كه طی آن به وسیله ی وسایل نجاری نظیر ارّه، رنده، سوهان، مُغار و ... قطعات كوچك چوبی آماده شده به صورت روكش بر روی بدنه ی چوبی چسبانده و تحت فشار شكل گرفته اند.
15- منبت كاری، كنده كاری و مشبك كاری چوب: صنایع دستی Handicrafts است كه طی آن طرح ها و نقوش سنتی با استفاده از قلم، چكش، مغار و سایر ابزار نجاری بر روی چوب های مرغوب و بادوام شكل می پذیرد.
16- حصیر بافی: صنایع دستی بافت كه بامبوبافی، مرواربافی، تِركه بافی، چم بافی، سبد بافی و چیغ بافی را نیز شامل می شود، همان بافت رشته های حاصل از الیاف سلولزی (گیاهی) به كمك دست و ابزار ساده دستی است. در مورد چیغ بافی ذكر این نكته ضروری است كه حین بافت، علاوه بر الیاف گیاهی از نخ پشمی رنگ شده نیز برای ایجاد نقوش و طرح های سنتی استفاده می گردد.
17- خاتم سازی: صنایع دستی است كه با استفاده از روكش حاصله از به هم چسباندن قطعات كوچك فلزات، استخوان و انواع چوب در اشكال و طرح های سنتی (بیشتر به صورت هندسی) ساخته می شود.
18- معرق كاری: صنایع دستی که ترسیم طرح ها و نقش های سنتی بر روی زمینه ی چوبی یا سرامیك و خالی كردن داخل خطوط طرح ها و پركردن فضای خالی شده به وسیله قطعات آماده شده ی چوبی، سرامیك، فلزی، صدفی و سنگی را معرق كاری می گویند.
19- كاشی گری: صنایع دستی است با سابقه كه طی آن انواع كاشی ها با استفاده از طرح ها و نقش های سنتی برای استفاده در ابنیه ی مذهبی و تاریخی از طریق قالب گیری گِل رُس و پختن آن در كوره ساخته و پرداخته می شود.
20- ملیله كاری: صنایع دستی Handicrafts به منظور ساخت اشیاء مختلف نظیر سرویس چایخوری ، تنگ و همچنین برخی از زینت آلات با استفاده از مفتول های نقره، طلا و مس و به كمك ابزار و وسایل ساده فلز كاری نظیر حدیده، انبر، قیچی ، كوره مخصوص و ... می باشد.
21- میناكاری:در اینجا صنایع دستی ، ساخت بدنه فلزی، لعاب كاری، پخت، نقاشی و پخت مجدد اشیاء در كوره می باشد كه تمامی این مراحل به كمك ابزار و وسایل ساده با استفاده از طرح های اصیل و سنتی در مرحله ی نقاشی انجام می پذیرد.
22- ساخت اشیاء مستظرفه و هنری: صنایع دستی است كه در آنها عامل هنر به مراتب بیش از فنون تولیدی دخالت دارد و شامل مینیاتورسازی، نقاشی روی صدف، نقاشی روی چرم، پاپیه ماشه و تذهیبمی شود.
23- ساخت زیور آلات:ساخت و تولید انواع صنایع دستی جواهرات محلی و همچنین انواع زینت آلات با استفاده از طلا، نقره و انواع آلیاژها می باشد.
24- ساخت سایر فراورده های دستی:منظور ساخت سایر صنایع دستی Handicrafts نظیر فیروزه نشانی (فیروزه كوبی) طلاكوبی روی فولاد، انواع عروسك های محلی، تخت كشی گیوه (آجیده و لته یی) و ماسك ، كایت و چترهای تزئینی است كه با ابزار و وسایل دستی و با استفاده از طرح های سنتی ساخته و پرداخته می شود.